Hiện nay, dân tộc Mông chiếm khoảng 5,85% dân số toàn tỉnh. Người Mông sống tập trung chủ yếu ở các xã vùng sâu, vùng xa. Trong những năm qua, tỉnh đã chú trọng thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước nhất là trong công tác y tế đối với người dân tộc Mông. Qua đó chất lượng sức khỏe của đồng bào Mông từng bước được cải thiện.

Đảm bảo chế độ chính sách cho đồng bào dân tộc Mông

Thực hiện các cơ chế, chính sách, chương trình, dự án ổn định kinh tế - xã hội của đồng bào Mông trên địa bàn tỉnh, Ngành Y tế đã triển khai công tác chăm sóc sức khỏe đồng bộ, rộng khắp, chất lượng đến các địa phương, trong đó chú trọng đến vùng có đồng bào Mông sinh sống. Mạng lưới y tế cơ sở nói chung và các huyện có đồng bào Mông sinh sống thường xuyên được củng cố và kiện toàn. Đến nay 100% tuyến huyện có Trung tâm Y tế và xã có Trạm Y tế. Các Trạm Y tế vùng có nhiều dân tộc Mông sinh sống được đầu tư xây dựng, nâng cấp, cải tạo như các Trạm Y tế Cao Tân, Cổ Linh, Nhạn Môn của huyện Pác Nặm; Bình Trung; Nam Cường, Xuân Lạc của huyện Chợ Đồn; Bành Trạch; Hà Hiệu, Thượng Giáo của huyện Ba Bể; Quảng Chu, Như Cố của huyện Chợ Mới…Trong đó, một số xã đã đạt Chuẩn Quốc gia về y tế xã.

Nhân viên y tế thôn bản người dân tộc Mông và dân tộc thiểu số được cấp  túi y tế thôn bản

Để đảm bảo công tác chuyên môn phục vụ chăm sóc sức khỏe cho đồng bào dân tộc thiểu số nói chung và đồng bào Mông nói riêng, Ngành Y tế đã tăng cường bác sỹ công tác tại Trung tâm Y tế huyện, phân công bác sỹ đào tạo theo địa chỉ về địa phương công tác. Hiện nay, mỗi Trạm Y tế đều có 04 đến 05 cán bộ, trong đó có bác sỹ, y sỹ, y tá hoặc điều dưỡng viên theo cơ cấu quy định. Các thôn bản đều có nhân viên y tế hoạt động, toàn tỉnh hiện có 8 nhân viên y tế thôn bản là người dân tộc Mông.

Công tác truyền thông giáo dục sức khỏe được triển khai đồng bộ như truyền thông phòng chống dịch bệnh đến các xã và thôn bản bằng nhiều hình thức như: Truyền thông trực tiếp; tuyên truyền qua phương tiện thông tin đại chúng trong chuyên mục y tế và sức khỏe cộng đồng bằng tiếng dân tộc…Trên thực tế, hiện còn nhiều người dân tộc Mông không biết nói tiếng phổ thông, đây là một khó khăn cho những người làm công tác y tế. Các chuyên mục y tế trên phương tiện thông tin đại chúng phát bằng tiếng dân tộc đã phần nào xóa đi sự bất đồng ngôn ngữ, nhờ đó, nhận thức của người dân vùng đồng bào dân tộc Mông về phòng chống dịch bệnh và vệ sinh môi trường đã có nhiều thay đổi, nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe bản thân, gia đình.

Trong những năm qua, Ngành Y tế đã triển khai và thực hiện có hiệu quả các dự án của Chương trình mục tiêu Quốc gia như: Phòng chống sốt rét; phòng chống bệnh lao, phong; sức khỏe tâm thần cộng đồng; chăm sóc sức khỏe sinh sản; tiêm chủng mở rộng; an toàn vệ sinh thực phẩm; phòng chống HIV/AIDS; dân số - KHHGĐ… Nhằm nâng cao chất lượng dân số các dân tộc thiểu số, nhất là dân tộc Mông tại một số xã vùng cao, Chi cục Dân số KHHGĐ tỉnh đã triển khai mô hình can thiệp giảm tình trạng tảo hôn và kết hôn cận huyết thống tại 6 xã Nghiên Loan, Xuân La, An Thắng (Pác Nặm), Bành Trạch, Hà Hiệu, Phúc Lộc (Ba Bể). Nội dung thông tin truyền thông vận động của mô hình gồm: Luật Hôn nhân và Gia đình, quy định về đăng ký kết hôn và khai sinh; tầm quan trọng và các nội dung chăm sóc sức khỏe sinh sản - KHHGĐ; tác hại của tảo hôn, kết hôn cận huyết thống; quyền, trách nhiệm và lợi ích trong thực hiện Luật Hôn nhân và Gia đình, chăm sóc sức khoẻ sinh sản - KHHGĐ. Với sự nỗ lực thực hiện các Chương trình mục tiêu Quốc gia và các chương trình y tế ưu tiên, chất lượng sức khỏe của người dân tộc đồng bào vùng cao được cải thiện đáng kể. 100% người dân tộc Mông có thẻ bảo hiểm y tế, nhờ đó được hưởng thụ chế độ chính sách và điều kiện chăm sóc sức khỏe tốt nhất. 

Những kết quả khả quan

Với những chính sách của Đảng, nhà nước và của Ngành Y tế ưu tiên cho đồng bào dân tộc Mông, điều kiện kinh tế - xã hội của người Mông từng bước được nâng lên, chất lượng sức khỏe ngày một đảm bảo. Công tác khám chữa bệnh được duy trì, củng cố; ý thức vệ sinh môi trường được nâng cao; hầu hết các gia đình đã có nhà tiêu hợp vệ sinh; tỷ lệ sinh con thứ 3 giảm; tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh giảm còn dưới 1,2%; giảm tình trạng tảo hôn; tăng tỉ lệ đăng ký kết hôn; giảm tình trạng hôn nhân cận huyết thống; tăng tỉ lệ trẻ được đăng ký khai sinh; giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ dưới 5 tuổi (năm 2010, tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ dân tộc Mông là 26%, năm 2012 là 23%); tăng tỉ lệ các cặp vợ chồng sử dụng các biện pháp tránh thai hiện đại…

Để tiếp tục hỗ trợ đồng bào dân tộc Mông phát triển kinh tế - xã hội, ngoài những chính sách ưu tiên của tỉnh, Ngành Y tế đã đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sức khỏe đồng bào dân tộc Mông như: Mở lớp học tiếng Mông cho cán bộ y tế công tác tại Trạm Y tế có đồng bào dân tộc Mông sinh sống, xóa sự bất đồng ngôn ngữ; Ưu tiên đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế cho các Trạm Y tế  xã vùng cao; ưu tiên cử người dân tộc Mông đi đào tạo chuyên ngành y tế về phục vụ địa phương. Phấn đấu đến năm 2015, một số chỉ tiêu sức khỏe của đồng bào dân tộc Mông được nâng lên: Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh giảm còn dưới 1,0%; tỷ lệ trẻ dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng giảm còn dưới 20%; trẻ dưới 1 tuổi được tiêm chủng đầy đủ... ./.

Hương Lan